JAANMANG HI KI NGAINA THEI HAM?


  

✒ AstroMuon Kuki 

Jaan imut tiengle hin jaanmang hi 5 minutes apat 25 minutes kah sung hi inei tei jiuvin ahi. Hiche Rapid Eye Movement(REM) sung hi mang(dream) inei nau sung chu ahi.Mihem hinkho sung a alhangpia kum 6 tobang mang neina a phaat isuh mang khat u chu ahi. 


Sigmund Freud lekhabu sut 𝙏𝙝𝙚 𝙄𝙣𝙩𝙚𝙧𝙥𝙧𝙚𝙩𝙖𝙩𝙞𝙤𝙣 𝙤𝙛 𝘿𝙧𝙚𝙖𝙢𝙨 chun hitin asei e "Jaanmang hi lungmitlha leh lungsuhtuo mai ahi poun ihina dih tah u kiphondohna khat ahi".Eiho jong ikhosah dan u ivet le mang(dream) tahsan nam khat ihiu hetdoh thei ahi. Masang technology um masang chun gal akon innkote kholjin ahung diu chu ajaan le inu mang ham khat a hung kilah jiy ahi. Jingkah le inu chun na pute tuni hung di ahie ati jiuve. Asei bang chun alhangpi in adih kit jiy in ahi. 


Vannoi a jaanmang lah a kithang khat chu Roman Emperor Constantine (AD 312) mang chu ahi. Gal thupitah asat nikho chun agal mite ama sepoy sang in leni'n atam joun ahi. Lunggim tah in jaan akicholdo in amang in vantil ahung kilah in 𝙃𝙞𝙘𝙝𝙚 𝙨𝙮𝙢𝙗𝙤𝙡(𝙘𝙧𝙤𝙨𝙨) 𝙖 𝙜𝙖𝙡𝙟𝙤𝙣𝙖 𝙣𝙖𝙘𝙝𝙖𝙣 𝙙𝙞 𝙖𝙝𝙞 ti'n aseiye. Ama jong akithoudoh in amang a kisei bang chun abawl ta'n ahile galjona achan dan thusim a muthei khat ahe. Hiche jeh chun 𝘾𝙝𝙧𝙞𝙨𝙩𝙞𝙖𝙣𝙞𝙩𝙮 chu official religion ding namdetna anei luo in ahi. Hiche masang a Roman Emperors ho chun Christians ho suhgenthei jing keu hilouva Colosseum sung a humpi(lion) ho nehdia apeh jiu ahi. 


Bible(Genesis 41) chu ivet kit le Joseph in Pharoah(Egypt) lengpa mang aledoh dan jong mudoh thei ahi. Pharoah in bongthao sagi leh bong-gong sagi jaanmang a amu chu Joseph in kum 7 neh neng jet ding aban leh kum 7 ma kel hah ding dan ti'n ledohna ana nei in ahi. Joseph in asei bang chun ana lhung kit in ahi. 


Mang hi mihem thusim akhang khang apat gao(prophesy) dan a tahsan khat chu ahi. Mang hi science lhem(pseudoscience) a het khat ahin hinlah hetna khang jing toh lhon in tukhang hin Science in hiche mang thu hi simna anei ta'n ahi. Chemistry a atomic structure benzene jong khu jaanmang ma a August Kekule(1865) in ana mudoh ahi. Chukitle mihem lungthim simna(neuroscience) jong pharmacologist Otto Loewi in amang a ana mudoh khat ahi kit e(the idea that neurotransmitters could facilitate the movement of information past a synapse, which forms the foundation of neuroscience, came to Pharmacologist Otto in a dream). 2011 chun Max Planck Institute(Munich leh Leipzig) ah Scientist ho'n amasapen ding magnetic resonance imaging(MRI) leh electroencephalogram(EEG) sensors mangcha in jaanmang neipa kihoupi thei keu hilouva jaanmang ho videotaping leh imaging record anabawl doh uvin ahi. EEG sensors hi a imu ho REM sleep alut diu hetna a kimang a, aban le MRI machine sung a kikoi jiu ahi. Mang anei phaat u hetna chu akhut jet lang le vei lang 10 seconds tobang ajel jiu ahi. 


Hollywood movie 𝙄𝙣𝙘𝙚𝙥𝙩𝙞𝙤𝙣 khun Leonardo Di Caprio billionaire ho mang(dream) sung a alut ji'n thupoimo tah ho agudoh jiy in ahi. Thupoimo ho aguhdoh jiy jeh in khat ho'n jaanmang suon suon akisem uvin thilpoimo ho venna in anei uvin ahi. Nikho khat sot lou le Leonardo Di Caprio in movie a abawl tobang hi bawlna ding sot talou ding khat ahi. 


Science in asei kit khat chu koiham khat in mang anei phaat le tahsa hi chattheilou(paralyzed) ahi atie. Hinlah mihem khat-le-ni vang jaanmang a kithouva vahle jong um da kit lou ahi.Jaanmang a juntha khat chu atah a thadoh tah beh jong um ah ahi. Psychology professor Calvin Hall in kum 40 research abawlna chun simlai sangkhat val jaanmang record abawl in hiva pat hetdoh chu mihem atamjo'n nikho khat masang a kimanchah dan leh hapta khat masang a kimanchah dan ho amang mat ji dan amudoh in ahi.


 Mihem lungthim hi digital computer tobang ahi poun neural network tobang joh ahi. Hiche neural network thu sim ho'n asei chu mihem in thiljilna tamtah inei phaat leu information processes na mun jon theilouva 𝙙𝙧𝙚𝙖𝙢 𝙨𝙩𝙖𝙩𝙚 lang joh a che jiu, hiche phat le chun random memories(lunggel chom²) ho lhoh in asuhtuo jiy a jaanmang a hungsoh doh jiy dan thu asei uve. Hiche jeh a hi mang hi kingaina thei khat chu ahi. Gah hetdia dei um khat chu 𝘾𝙤𝙡𝙙 𝙒𝙖𝙧 lai Soviet Union(Russia) leh United States(US) kidouva chu hiche mang(dream) hi mihem lungthim control na dia ana man got khat u chu ahi. Mihem mang nei ho toh kihouthei a, midang mang sung a lut thei a, jaanmang ho control akibawl thei le mihem lungthim jong control thei ding tina khat chu ahi. Hiche jaanmang thu hi science in asim jing lai ahin ichan aphah ding vang phaat in eihetsah diuva um ahitai. 


𝘿𝙧𝙚𝙖𝙢 𝙘𝙖𝙣 𝙙𝙚𝙩𝙚𝙧𝙢𝙞𝙣𝙚 𝙙𝙚𝙨𝙩𝙞𝙣𝙮. 𝙏𝙝𝙚 𝙛𝙪𝙩𝙪𝙧𝙚 𝙗𝙚𝙡𝙤𝙣𝙜𝙨 𝙩𝙤 𝙩𝙝𝙤𝙨𝙚 𝙬𝙝𝙤 𝙗𝙚𝙡𝙞𝙚𝙫𝙚 𝙞𝙣 𝙩𝙝𝙚 𝙗𝙚𝙖𝙪𝙩𝙮 𝙤𝙛 𝙩𝙝𝙚𝙞𝙧 𝙙𝙧𝙚𝙖𝙢𝙨.

Comments

Popular posts from this blog

🌺✨ 𝗜𝗡 𝗥𝗘𝗠𝗘𝗠𝗕𝗥𝗔𝗡𝗖𝗘 𝗢𝗙 𝗧𝗛𝗘 𝗔𝗡𝗚𝗟𝗢-𝗞𝗨𝗞𝗜 𝗪𝗔𝗥 (𝟭𝟵𝟭𝟳–𝟭𝟵𝟭𝟵): 𝗔 𝗧𝗥𝗜𝗕𝗨𝗧𝗘 𝗧𝗢 𝗧𝗛𝗘 𝗚𝗨𝗔𝗥𝗗𝗜𝗔𝗡𝗦 𝗢𝗙 𝗢𝗨𝗥 𝗟𝗔𝗡𝗗 𝗔𝗡𝗗 𝗙𝗥𝗘𝗘𝗗𝗢𝗠 🌺✨

Meitei Salami Slicing Policy: A Strategic Approach to Land Grabbing and Tribal Marginalization

The Road to Freedom: The Call for a Political Solution for the Kuki People.